Όταν η φωνή βαδίζει στις νότες

Ο ήχος και η μουσική ενυπάρχουν στο σύμπαν και στους κόλπους της κοσμογονίας. Κάθε ζωντανός οργανισμός κλείνει μέσα του ένα μικρό σύμπαν, με την απέραντη πληροφορία του, τους νόμους και τις σήραγγες των γνώσεων. Το μικρό μας σύμπαν είναι η αστείρευτη πηγή μας στην επιστήμη, στην τέχνη, στα συναισθήματα. Το μικρό μας σύμπαν είναι η μεγάλη μας βιωματική εμπειρία. Δεν εξερευνούμε, βέβαια, όλες τις σήραγγες. Δεν μας φτάνει η γήινη ζωή μας. Όποιες, όμως κι αν μας ανάψουν τον πυρσό για να τις περπατήσουμε, είναι σίγουρα συναρπαστικές.

Στο μεγάλο και στο μικρό μας σύμπαν υπάρχει μία σήραγγα, που κυλούν τα μυστικά του ήχου﮲ οι νόμοι του, οι δυνάμεις του, η δημιουργική επιρροή του και αυτό που, εν τέλει, ονομάζουμε μουσική. Όλοι περνάμε έξω από την σήραγγα της μουσικής και νιώθουμε το  άγγιγμά της στην αίσθηση της ακοής μας. Είναι ένα δυνατό άγγιγμα, που δημιουργεί κάποιες φορές την πεποίθηση ότι η μουσική χύνεται ολόκληρη έξω από την σήραγγα. Δεν βλέπουμε τον λόγο να κάνουμε βήμα μέσα. Αυτή είναι μία από τις μεγαλύτερες αυταπάτες. Στην σήραγγα ζει και αναπνέει η μουσική πέραν των αισθήσεων﮲ η μουσική που επαληθεύει το «νους ορά και νους ακούει».  Την στιγμή που αποφασίζουμε να βαδίσουμε στα μονοπάτια της σήραγγας, το μικρό μας σύμπαν ανάβει ένα ένα τα φώτα του μυαλού και αντικρύζουμε σταδιακά το πρόσωπο μιας βαθειάς αλήθειας, άγνωστης στην επιφάνεια των αισθήσεων.

Μία από τις σημαντικές βιωματικές εμπειρίες μέσα στην σήραγγα της μουσικής είναι η σχέση μας με το μουσικό όργανο και ο τρόπος που, ουσιαστικά, γινόμαστε οι ζωοδότες του. Το άγγιγμά μας σε πλήκτρα, χορδές, κρουστά, η πνοή μας, που κυλάει μέσα στα πνευστά, σταδιακά μας οδηγεί να συνειδητοποιούμε, πως μέσα στο μικρό μας σύμπαν γινόμαστε εμείς αίτιοι του ήχου. Μία πολύ ιδιαίτερη βιωματική εμπειρία είναι, όταν ο ίδιος ο άνθρωπος παράγει ήχο, μελωδία, πάλλοντας τις φωνητικές χορδές, με αντηχείο το σώμα του. Όταν ο άνθρωπος είναι αίτιος και αιτιατός της μουσικής, πλάθοντας τον ήχο εντός του, σαν άλλη σήραγγα στο μικρό του σύμπαν, αγγίζοντας τις αισθήσεις του εξωτερικού κόσμου.

Αυτό το άρθρο, όπως και άλλα, που πρόκειται να ακολουθήσουν, ασχολείται με την ιδιαιτερότητα του ανθρώπου, που ζωοδοτεί το φωνητικό του όργανο, ή πιο απλά… τραγουδιστή, αλλά και με την ιδιαιτερότητα του δρόμου του τραγουδιού. Ο δρόμος αυτός δεν είναι μονοδιάστατος και αυτό δεν γίνεται πάντα αντιληπτό. Άλλοτε, γίνεται αντιληπτό, αλλά δεν προσεγγίζονται όλες οι διαστάσεις του τραγουδιού με την ίδια δυναμική, με αποτέλεσμα κάποιες να μένουν ουσιαστικά ανεξερεύνητες. Στην σήραγγα της μουσικής, όταν συναντούμε το τραγούδι, βρισκόμαστε, παράλληλα, μπροστά σε ένα σταυροδρόμι, που οδηγεί σε άλλες σήραγγες. Αυτό, βέβαια, μπορεί να σημαίνει ότι το τραγούδι δεν το ανακαλύπτουμε απαραίτητα στην σήραγγα της μουσικής, αλλά μπορεί να το συναντήσουμε βαδίζοντας και σε κάποια άλλη σήραγγα γνώσεως, μέσα στο μικρό μας σύμπαν. Αυτό, που είναι σίγουρο, είναι ότι κι εκεί υπάρχει σταυροδρόμι και μία από τις σήραγγες στην οποία οδηγεί, είναι αυτή της μουσικής. Η επιλογή είναι μόνο δική μας για τα βήματα, που κάνουμε και τις κατευθύνσεις που ακολουθούμε.

Το τραγούδι, ως τέχνη και εμπειρία, κινείται παράλληλα σε τρεις διαστάσεις. Η κίνησή του αυτή κάνει το τραγούδι ελκυστικό, αλλά πολλές φορές δυσκολεύεται κανείς να αντιληφθεί από πού πηγάζει η μαγεία του κι ο μαγνητισμός του. Αυτό οδηγεί, συνήθως, σε μία μονοδιάστατη ή σχεδόν μονοδιάστατη προσέγγιση του τραγουδιού. Δεν είναι καθόλου εύκολο να τραγουδάει κάποιος τρισδιάστατα, ας μου επιτραπεί ο όρος. Εάν όμως αισθανθούμε αυτόν τον μαγνητισμό, αξίζει πραγματικά τον κόπο.

Η μία διάσταση του τραγουδιού είναι, φυσικά, η μουσική. Θα έλεγε κανείς ότι είναι, αυτονόητα, η μουσική. Εξ άλλου κι αυτό το άρθρο από την μουσική εκκίνησε. Θα μπορούσε, όμως, να έχει εκκινήσει κι από άλλες διαστάσεις. Είναι, άραγε, αυτονόητα η μουσική ; Σίγουρα, θα έπρεπε να είναι. Κάποιες φορές διαφεύγει το γεγονός ότι η ανθρώπινη φωνή ανήκει στα μουσικά όργανα και για την μελέτη κάθε μουσικού οργάνου είναι απαραίτητη η γνώση των νόμων της μουσικής' αυτών που κρύβονται στην σήραγγά της, μέσα στο μικρό μας σύμπαν. Δεν είναι λίγες οι φορές που η θεωρία της μουσικής αντιμετωπίζεται ως περιττή από αυτόν που μαθητεύει στην φωνητική. Αυτή η νοοτροπία, άγνωστο πώς έχει επικρατήσει, φυσικά δεν υπάρχει, όσον αφορά στα άλλα μουσικά όργανα. Οι ασκήσεις φωνητικής, που διδάσκουν τόσο την τεχνική χειρισμού του φωνητικού οργάνου, όσο και το αποκαλούμενο μουσικό αυτί, που σχετίζεται με την ικανότητα αντιλήψεως του ύψους των νοτών, αποτελούν το ένα βασικό μέρος της μουσικής μας πορείας. Εάν κάποιος περιορίζεται μόνο σε αυτό, χάνει ένα μεγάλο μέρος της μουσικής αλήθειας, που χρειάζεται. Και επειδή κάθε μαθητεία είναι βιωματική εμπειρία, μονό μέσα από την διαδικασία της, ερχόμαστε αντιμέτωποι με τις αλλαγές στην αντίληψή μας για την μουσική διάσταση του τραγουδιού. Απαρνούμενοι ένα θεμελιώδες μέρος της μουσικής αλήθειας, σβήνουμε μόνοι μας το φως στον δρόμο μας.

Πολύ μεγάλο ενδιαφέρον έχει, επίσης, η έννοια του φθόγγου. Στην έννοια του φθόγγου συναντώνται ο ήχος της έναρθρης φωνής του ανθρώπου, τα γράμματα της αλφαβήτου, που αρθρώνει η ανθρώπινη φωνή, αλλά και ο μουσικός ήχος και οι νότες, με τις οποίες σημαίνεται. Αυτό δεν συμβαίνει τυχαία. Η μουσική είναι μία γλώσσα' ένας τρόπος εκφράσεως και επικοινωνίας' μία γλώσσα, αρχαία όσο ο κόσμος μας, που ο άνθρωπος αντιλήφθηκε, το πρώτον, μέσω της φωνής του. Κάπως έτσι, αρχίζει να διακρίνεται αμυδρά, μία ακόμα διάσταση του τραγουδιού. Γι' αυτήν την συγκοινωνούσα σήραγγα, που αγγίζει την σήραγγα της μουσικής στο σταυροδρόμι του τραγουδιού, θα μιλήσουμε σε επόμενο άρθρο.

Η δημιουργική αναζήτηση συνεχίζεται...